Nedaleko od Caričinog grada i Vizitorskog centra Teodora na obali Svinjaričke reke otkriveno je neolitsko naselje. Već dve godine na tom mestu arheolozi vrše istraživanja u dve arheološke sonde gde na različitim nivoima nalaze tragove života iz sve starijeg perioda kako se ide u dubinu.
Istraživanja pokazuju da je ovo naselje iz vrlo ranog perioda, iz vremena kada su ljudi prestajali da budu samo sakupljači i lovci, počeli da se bave zemljoradnjom i stočarstvom i grade prva mala sela. Njihove kuće su bile poluzeminice od pruća oblepljene blatom. U to doba, kažu arheoozi, kretalo se pored reka a u slivu Puste Reke, Južne Morave i Leskovačkoj kotlini ovo je prvo otkriveno naselje, selo, iz doba Neolita.
Veća pravougaona struktura, prepoznata u vidu pažljivo postavljenog kamena i različitih jama, te podova i ostataka peći, otkrivena je na površini od oko 20 kvadratnih metara Ova starčevačka “kuća” datovana je radiokarbonskom metodom u period od 5.700-5.600. godine p.n.e. Kulturni slojevi otkriveni ispod ove “kuće” ukazuju na postojanje starijih objekata, koji se možda mogu vezati za početak mlađeg kamenog doba na ovim prostorima, dok iz istih slojeva potiču i prvi kameni žrvnjevi koji se vezuju za prizvodnju hrane. Neolitski arheološki nalazi otkriveni na lokalitetu Svinjarička čuka vezuju se za starčevački horizont na prostoru Balkana odnosno horizont prvih zemljoradničkih zajednica na prostoru moravskog koridora koji spaja Mediteran i Podunavlje – navode iz Muzeja.
U mlađim slojevima otkriveni su ostaci ugla kuće i ulomci keramike koji se preliminarno mogu datovati u drugi milenijum pre nove ere, odnosno u srednje ili pozno bronzano doba. Rečna terasa na kojoj leži lokalitet bila je naseljena i tokom starijeg gvozdenog doba odnosno tokom prvog milenijuma pre nove ere.
Na ovu činjenicu ukazuju ostaci jama, arhitekture i ulomci keramike pronađeni na lokalitetu. Stručnjaci dodaju da se najmlađi arheološki ostaci mogu dovesti u vezu sa susednim lokalitetom Caričin grad odnosno sa poznoantičkim i vizantijskim periodom.
– Najbrojniji su fragmenti keramike, rezan kamen, koštane alatke, životinsjke kosti, figurine, a u drugoj sondi ostaci stambenog objekta izgrađenog na isti način, odnosno, deo nabijenih podnica i deo lepnica od blata. Ovi ostaci su sadržali poprilično veliki broj fragmenata. Pronađeni su i tegovi za mrežu, oružje od kresanog kamena, kao što su sečiva, strugači. Među njima je kremen od kojeg je pravljeno oruđe za rad. Našli smo i figurinu u ljudskom obliku. Sada ulazimo u kameno doba – objašnjava arheolog Bulatović i dodaje:
Lokalitet je izabran na osnovu površinskih istraživanja, a ove godine usledila su geomagnetna i geofizička istraživanja. Areholozi su na ovoj lokaciji pronašli naseobine i predmete stare skoro 8 milenijuma (80 vekova p.n.)
– Imali smo nekoliko datuma sa različite dubine, na 2.30 imali smo datum od 6.000, čak i 800 godina pre naše ere, zatim, na 1,80 je pronađen sloj iz 570. i neke godine, a na metar 1300. godina naše ere, što pripada poznom bakarnom dobu – objašnjava dr Aleksandar Bulatović iz Arheološkog instituta.
Istraživanja će trajati od 3-7 godina a dosadašnja su pokazala da je ovde pronađeno najstarije naselje na Balkanu. Prateći rezultate dosadašnjih istraživanja, na kojima su radili i arheolozi izn Austrije, može se zaključiti da je ovo područje bilo pogodno za život ljudi od najranijih dana sve do ovog našeg doba. Najstariji tragovi ukazuju na život u vreme stvaranja prvih zemljoradničkih i stočarskih sela, naselja, a najmlađi se poklapaju sa periodom nastajanja Caričinog grada.
Na ovom lokalitetu se istražuje tek vrlom kratko i tu nema vodiča pa se zato pre dolaska morate informisati ili dođite u vreme kada su tu arheolozi.
“ Članak je urađen u okviru projekta “ LEPO MOJE LEBANE “ , koji sufinansira opština Lebane, a realizuje Radan Pusta Reka portal. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.“
RADAN PUSTA REKA